أحمد بن يحيى بن جابر ( البلاذري ) ( مترجم : محمد توكل )

مقدمهء مترجم 12

فتوح البلدان ( فارسى )

دليلى بر نادرستى اين انتساب به نظر نمىرسد . لكن تاريخ ولادت او را نه به دقت بلكه به تقريب و از طريق استدلال مىتوان معين كرد . از منابع تاريخى برمىآيد كه وى دوران كودكى و نوجوانى و بخشى از عهد شباب خود را در زمان خلافت مأمون عباسى گذرانده است . به گفتهء ابن عساكر ( و نويسندگان ديگر به نقل از او ) بلاذرى مأمون را مدح گفته است . علاوه بر اين ، مترجم كتاب حاضر بنا به تحليلى كه در بحث راجع به كتاب عهد اردشير ( اثر ديگر بلاذرى ) خواهد آمد معتقد است كه وى اين كتاب را در زمان خلافت مأمون ترجمه كرده است . بنا بر اين بلاذرى هنگام مرگ مأمون ( سال 218 هجرى قمرى برابر با 833 ميلادى ) لااقل در اواخر دههء دوم عمر خود بوده است ، و مىتوان تاريخ ولادت او را در آخرين سالهاى قرن دوم هجرى برآورد كرد . مفهوم واژهء بلاذرى و افسانهء نوشيدن شربت بلاذر ابن نديم در كتاب الفهرست ، ياقوت در كتاب معجم الادباء ، ابن عساكر در كتاب التاريخ الكبير و عسقلانى در كتاب لسان الميزان همگى داستانى را نقل كرده‌اند كه بر حسب آن بلاذرى در اواخر عمر به خاطر تقويت حافظهء خود به نوشيدن شربت بلاذر مبادرت كرده و چون در اين كار جانب افراط پيش گرفته دچار جنون شده و او را به تيمارستان برده‌اند و چون جنون وى شديد بوده او را به قيد و بند كشيده‌اند و همان جا بوده تا مرده است و سبب اينكه او را بلاذرى ناميده‌اند ، همين مطلب بوده است . اين داستان از سوى برخى محققان زمان حاضر نيز مورد تأييد قرار گرفته است ، چنان كه دائرة المعارف بزرگ اتحاد شوروى